In dit stuk geven we een samenvatting van de antwoorden op de vragenlijst. Ook trekken we een paar conclusies.

 

Samenvatting Woonwensen Zuidwolde 2022

Inleiding

Eind maart heeft Plaatselijk Belang Zuidwolde (PBZ) de Vragenlijst Woonwensen Zuidwolde online gezet. Op 6 juni hadden 225 personen die vragenlijst ingevuld. Hierna noemen we die ‘deelnemers’. Wij hadden gehoopt op ongeveer 200 reacties, dus we vinden dat een uitstekende score. We gaan er van uit dat we van ongeveer de helft van de adressen in de bebouwde kom van Zuidwolde een reactie hebben gekregen. We hebben op 4 april tijdens de informatieavond die we hebben georganiseerd aangeboden om te assisteren bij het invullen van de vragenlijst. Daar is geen gebruik van gemaakt. Ook bij de tweede aangeboden gelegenheid voor assistentie tijdens een koffiemiddag van VoorElkaar Burenhulp heeft niemand om assistentie gevraagd. Het online invullen was dus voor vrijwel niemand een probleem.

De vragenlijst is opgesteld in nauw overleg met de Werkgroep Wonen die binnen PBZ is gevormd na de ALV van september 2021. De vragenlijst is gebaseerd op een vragenlijst die in Eenrum gebruikt is. Naar aanleiding van de inbreng van de 10 werkgroepleden, aangevuld door een tweetal externe deskundigen vanuit de KNHM Foundation, is die basis aanzienlijk aangepast en uitgebreid. We hebben twee keer fysiek kunnen vergaderen en regelmatig online contact gehad. Het resultaat wordt door alle werkgroepleden onderschreven.

Hierna volgt eerst onze eindconclusie, daarna volgt voor de geïnteresseerden een wat uitgebreidere uitwerking van de antwoorden.

Eindconclusie

Het wonen in Zuidwolde wordt duidelijk gewaardeerd. Alle individuele opmerkingen die daarover gaan noemen het dorpse karakter en spreken de wens uit dat te behouden. Van degenen die op termijn willen of moeten verhuizen wil dan ook driekwart in het dorp blijven.

In Zuidwolde is duidelijk behoefte aan levensloopbestendige woningen waar ouderen naar kunnen doorstromen als hun huidige woning niet meer geschikt is. Die behoefte bestaat vrij acuut voor een klein aantal inwoners, maar wordt op de wat langere termijn steeds groter. Uiteindelijk zou het voor het hele dorp om een groep van zo’n 75 huishoudens kunnen gaan. Maar weinig ouderen denken aan aanpassing van de huidige woning. Dat kan te maken hebben met de grootte van die woning, maar dat weten we niet zeker. De behoeftes van jongeren zijn minder duidelijk. Wel wordt 10 keer aangegeven dat men wel een Tiny House zou willen, niet alleen door jongeren overigens.

Voor degenen die in hun huidige woning willen blijven is energiebesparing de eerste prioriteit. Isolatie, zonnepanelen en een warmtepomp staan bovenaan de wensenlijst. Aansluiting op het warmtenet komt daarna met 56 belangstellenden. Zoals gezegd is aanpassing van de woning om die levensloopbestendig te maken niet erg populair. Maar 29 van de 225 deelnemers is dat van plan tegenover per saldo ongeveer 50 á 60 die naar een levensloopbestendige woning willen verhuizen. Woningaanpassing om het comfort te verhogen wordt wel vaak genoemd. Daar zal ongetwijfeld ook isolatie bij horen.

Bijna 80% van de deelnemers denkt dat nieuwbouw in Zuidwolde mogelijk is. Daarvan denkt meer dan de helft dat daar zonder meer ook een geschikte plek te vinden is en iets minder dan de helft zou wel voorwaarden aan de uitwerking van een bouwplan willen stellen. Dat klopt met de waardering die men heeft voor het dorpse karakter van Zuidwolde. Voor wat betreft de omvang van een nieuwbouwproject zijn de meningen enigszins verdeeld. 29% van de deelnemers vindt 10 of minder woningen de grens. Dat zou voor de volgende 33% tussen 10 en 15 woningen mogen zijn. De laatste 36% denkt dat een project ook groter dan 15 woningen kan worden. 2% heeft geen mening.

Al met al heeft de enquête voldoende informatie opgeleverd om verder te denken over nieuwbouw in Zuidwolde, in welke vorm dan ook. Wij hopen dat de gemeente en  Wierden Borgen daarin mee willen denken en handelen.

Toelichting op de vier onderdelen van de vragenlijst

Om een indruk te krijgen van de woningvoorraad in Zuidwolde en de leeftijdsopbouw van onze bevolking hebben we hierna twee grafieken opgenomen.

 

 

 

Onderdeel 1, algemene informatie

210 van de 225 deelnemers wonen in Zuidwolde, de rest heeft hier vroeger gewoond.
Van de deelnemers is ongeveer de helft (102 personen) 60 jaar of ouder. Maar 18 personen zijn jonger dan 30 jaar. De rest, 104 personen, zijn tussen 30 en 60 jaar oud. Vergeleken met de leeftijdsopbouw van de hele bevolking van Zuidwolde hebben dus meer ouderen dan jongeren gereageerd.
84% van de invullers is eigenaar van de woning, 11% is huurder. Dat betekent dat relatief weinig huurders gereageerd hebben. Van het woningbestand in Zuidwolde is immers ongeveer 20% huurwoningen.
93% is heel tevreden of tevreden over de eigen woning en maar 7% matig of niet tevreden. Over het algemeen woont men dus prettig in Zuidwolde.
138 deelnemers geven dan ook aan geen verhuiswensen of -plannen te hebben. 79 Zuidwoldenaren daarentegen denken binnen tien jaar te moeten of willen verhuizen. Dat is een fors percentage. 8 personen geven aan naar Zuidwolde terug te willen.

Onderdeel 2, concrete verhuiswensen

Het tweede deel van de vragenlijst, dat nader ingaat op de verhuiswensen, is alleen voorgelegd aan de 87 (79 + 8) personen die hebben aangegeven binnen 10 jaar te willen of moeten verhuizen. Voor zover bij bepaalde vragen meer dan 87 antwoorden gegeven zijn komt dat doordat men daar meer dan één mogelijkheid kon aankruisen.
20 personen geven aan binnen 2 jaar te willen of moeten verhuizen, voor 67 personen zou dat op wat langere termijn (tussen 2 en 10 jaar) aan de orde zijn.
Daarvan wil driekwart binnen Zuidwolde verhuizen, de rest (ook) daarbuiten.
Met enige voorzichtigheid kunnen we uit de hierna volgende antwoorden concluderen dat een kwart van degenen die de vragenlijst hebben ingevuld op termijn wil of moet verhuizen omdat de woning niet meer aan de eisen voldoet. Voor de meerderheid daarvan geldt dat dit vanwege leeftijdsredenen is.
Bij de vraag naar wat voor andere woning men zou willen geven 23 deelnemers aan naar een appartement te willen, 36 naar een vrijstaande woning en 10 naar een Tiny House. De mogelijkheid ‘anders’ is 23 keer aangekruist en daarbij geven 14 personen aan naar een levensloopbestendige woning te willen, vaak in de vorm van een hofje of patiowoning. Eerder is ook al tien keer een appartement, levensloopbestendige woning gelijkvloers en dergelijke genoemd. Veel deelnemers geven aan naar een hofje voor een al dan niet gemengde leeftijdsgroep te willen. 34 van hen geven daar de voorkeur aan.
Verder geven 52 personen aan een levensloopbestendige woning (in welke vorm dan ook) te willen en 34 willen een energieneutrale woning. Een klein aantal kiest voor een starterswoning met minimale uitrusting (mogelijk in de vorm van een Tiny House).

De algemene conclusie uit de antwoorden in onderdeel 2 is dat er vrij veel ouderen in Zuidwolde zijn die verwachten op afzienbare termijn te moeten of willen verhuizen naar een levensloopbestendige woning. Die kan de vorm van een appartement of van een gelijkvloerse patiowoning of hofje hebben. Ook een vrijstaande levensloopbestendige woning behoort tot de mogelijkheden. In totaal gaat het dan om een groep van zo’n 50 á 60 personen/huishoudens uit degenen die de vragenlijst hebben ingevuld.


We gaan er van uit dat de mensen met concrete verhuisplannen of woonwensen de vragenlijst in verhouding vaak ingevuld hebben. Daarom mogen we deze cijfers niet zonder meer verdubbelen om de behoefte van de hele bevolking van Zuidwolde te bepalen. Dat er meer inwoners zijn met de zelfde problemen wat betreft de levensloopbestendigheid van hun huidige woning spreekt echter vanzelf. Als we dan uitgaan van 75 huishoudens die op termijn zouden willen verhuizen naar een levensloopbestendige woning zitten we waarschijnlijk niet te hoog. Daarnaast zijn er ook inwoners die juist naar een grotere woning willen. Als er mogelijkheden voor de groep ouderen komen om binnen het dorp naar een geschikte woning te verhuizen komen hun oude woningen vrij. Die zullen dan, al dan niet na modernisering en verbetering, juist geschikt zijn voor degenen die groter willen gaan wonen. Op die manier kan nieuwbouw van levensloopbestendige woningen ook binnen het dorp voor doorstroming zorgen.

Onderdeel 3, verbetering/aanpassing van de huidige woning

Het woningbestand in Zuidwolde is betrekkelijk oud. 41% van de woningen is gebouwd vóór 1950 en nog eens 22% tussen 1950 en 1970. Vooral bij de verdere vragen over energiezuinigheid is dat terug te vinden in de antwoorden.
Het is opvallend dat de onderhoudstoestand vaak als goed (157 keer) of uitstekend (40 keer) wordt benoemd.
In het kader van de levensloopbestendigheid van de woningvoorraad van Zuidwolde is de vraag naar de noodzaak van aanpassingen voor de hand liggend. Toch geven slechts 29 van de 225 deelnemers aan dat ze hun woning willen aanpassen om daar te kunnen blijven wonen. 103 willen hun woning wel aanpassen, maar dan om die mooier en/of comfortabeler te maken. 108 vinden aanpassingen helemaal niet nodig. Misschien worden onder comfortabeler maken ook maatregelen begrepen zoals verplaatsen van de badkamer naar gelijkvloers en dergelijke, maar dat is onduidelijk. Als er wel aanpassingen gepland zijn om de woning levensloopbestendig te maken gaat het om aanpassing van de badkamer en het toilet of om het gelijkvloers maken van de woning. Een traplift wordt in 7 gevallen overwogen.
Verbetering van de energiezuinigheid wordt 165 keer genoemd als gewenste woningaanpassing. 128 mensen konden niet aangeven wat het energielabel van hun woning is. Waarschijnlijk gaat het dan om oudere, slecht geïsoleerde woningen waar men al lang in woont. Dat zullen dus meestal label F of G woningen zijn. Het is dan niet zo gek dat zo veel mensen hun woning energiezuiniger willen laten maken. Dat wil men doen door: isolatie 50%; zonnepanelen 41%; een warmtepomp 41%; aansluiting op het warmtenet 32%. Als men de woning niet energiezuiniger wil maken is dat meestal omdat die al energiezuinig is.
De vraag naar assistentie bij verbeteringen is heel beperkt.
Speciaal voor huurders geldt dat zij in eerste instantie door Wierden en Borgen geholpen willen worden. Het Huurdersplatform komt op de tweede plaats. Er is dus kennelijk genoeg vertrouwen in de verhuurder om daar als eerste aan te kloppen.

Als algemene conclusie uit onderdeel 3 kunnen we constateren dat energiebesparing een belangrijk aandachtspunt is. Daar zijn ook concrete ideeën over. Het aanpassen van de huidige woning aan veranderende woonwensen speelt veel minder, als we tenminste kijken naar het levensloopbestendig maken. Het lijkt er op dat voor degenen die denken dat ze niet in hun huidige woning kunnen blijven wonen, aanpassing nauwelijks aan de orde is. Dat kan te maken hebben met de grootte van de woning, waar weinig aan te veranderen valt. Als men de woning te groot vindt is verhuizen wellicht een logischer mogelijkheid dan gelijkvloers gaan wonen en de bovenverdieping niet meer gebruiken of de woning splitsen en een deel verhuren. In de enquête is hier niet specifiek naar gevraagd, maar uit de individuele opmerkingen kun je dat wel afleiden. In enkele gevallen denkt men er wel degelijk over na om te splitsen in een meergeneratiewoning of om een kangoeroewoning te bouwen.
De onderhoudstoestand wordt gemiddeld genomen als goed tot uitstekend beoordeeld. Bij een groep die voor 85% uit eigenaar-bewoners bestaat is dat niet verwonderlijk. Het verklaart wel mee het mooie aanzien van ons dorp.

Onderdeel 4, nieuwbouw in Zuidwolde?

173 personen (bijna 80%) vinden dat er in Zuidwolde nieuwbouw plaats zou kunnen vinden, 48 vinden dat dit niet kan. 121 keer wordt uitbreiding (nieuwbouw buiten de bestaande bebouwing) als mogelijkheid benoemd, 67 keer inbreiding (opvullen van lege plekken). Ook de andere genoemde mogelijkheden: splitsing van bestaande panden (32 keer), verandering van de bestemming van bestaande panden (43 keer) en sloop en nieuwbouw (22 keer) krijgen aardig wat stemmen. Er zijn door heel wat mensen meerdere mogelijkheden gekozen zoals uit het totaal van 300 gegeven antwoorden blijkt.
Het ligt voor de hand dat men, als er gekozen wordt voor nieuwbouw, ook vindt dat daar wel een plek voor te vinden moet zijn. Dat geldt dan ook voor vrijwel iedereen. Er is bewust in deze vragenlijst niet gevraagd naar voorstellen voor een plek waar gebouwd zou kunnen worden. 94 personen vinden zonder meer dat er een geschikte plek te vinden zal zijn, 71 maken een voorbehoud voor de invulling van een eventueel bouwplan. Bij de vraag naar de omvang van een nieuwbouwplan kiest de meerderheid voor een redelijk groot plan. 33% trekt de grens bij 15 woningen en van 36% mag het ook groter worden. De rest wil niet verder gaan dan 10 of 5 woningen. Of er ook meerdere kleinere bouwplannen uitgevoerd zouden kunnen worden is niet gevraagd.

De algemene conclusie uit onderdeel 4 is dat de grote meerderheid van degenen die de vragenlijst hebben ingevuld nieuwbouw in Zuidwolde mogelijk vindt. Daarvan ziet ruim de helft helemaal geen ruimtelijke bezwaren en iets minder dan de helft maakt wat dat betreft een voorbehoud. Een bouwplan zou in ieder geval 15 woningen groot kunnen zijn. Groter is denkbaar, wellicht gespreid over meerdere locaties.

Specifieke uitwerking van de antwoorden van huurders

Een aantal vragen hebben we alleen aan huurders gesteld en van andere vragen hebben we de antwoorden van de huurders nog apart bekeken. Dat hebben we gedaan omdat een huurder nu eenmaal een andere rechtspositie heeft ten opzichte van de woning dan een eigenaar. Er hebben wel minder huurders gereageerd dan eigenaar-bewoners, ook in verhouding. Daardoor kunnen de uitkomsten vertekend zijn.
Het valt op dat de helft van de huurders-deelnemers alleenstaand is. Dat is procentueel veel meer dan als we naar het totaal van de ingevulde enquêtes kijken. Er zijn bij de huurders-deelnemers juist veel minder gezinnen met kinderen dan gemiddeld. De gemiddelde leeftijd van de huurders is wat lager dan die van de hele groep die gereageerd heeft.
Van de 8 huurders die willen of moeten verhuizen willen er slechts 2 naar een levensloopbestendige woning. Dat is minder dan in de hele groep die gereageerd heeft. De gemiddeld jongere leeftijd heeft daar ongetwijfeld mee te maken.
8 huurders zijn matig tevreden of ontevreden met hun woning. Dat is procentueel veel meer dan bij de eigenaar-bewoners. Over de onderhoudstoestand van de woningen zijn de huurders ook een stuk minder tevreden dan de eigenaars. 11 huurders geven aan dat de onderhoudstoestand matig is en één vindt hem zelfs slecht. Het aanpakken van achterstallig onderhoud wordt door deze groep dan ook als een van de mogelijkheden voor woningverbetering genoemd. 17 huurders zouden graag willen dat hun woning energiezuiniger gemaakt wordt. Eén geeft aan dat dit bij zijn/haar woning eind 2022 zal gebeuren. 3 huurders vinden dat hun woning aangepast zou moeten worden om er op termijn te kunnen blijven wonen. Het gaat dan om aanpassing van het toilet of de badkamer.

De algemene opmerkingen aan het eind van de vragenlijst

Zonder op specifieke opmerkingen in te gaan kunnen we concluderen dat degenen die de moeite hebben genomen een opmerking te schrijven vrijwel allemaal voor nieuwbouw zijn, maar wel met duidelijke beperkingen. Het dorpse karakter van Zuidwolde moet behouden blijven en het aanzicht ook. Nieuwbouw door uitbreiding van Kosterijland is al bij de antwoorden op eerdere vragen genoemd en komt hier terug. De mogelijkheid voor ouderen én jongeren om hier te blijven wonen moet open gehouden worden. Daardoor ontstaat ook doorstroming, wat weer goed is voor de school (jonge gezinnen). De grondhouding is zonder meer positief.

Tot slot

We danken iedereen die mee heeft geholpen aan het opstellen van de vragenlijst en iedereen die hem heeft ingevuld. We gaan er mee aan het werk.